Abp Józef Teodorowicz,
Polak ormiańskiego pochodzenia.

Polskich Ormian ból serdeczny

Tygodnik Katolicki Gość Niedzielny z 22 stycznia br. zamieścił artykuł pt. Ararat leży nad Wisłą. Autor artykułu Marcin Jakimowicz przypomniał polskich Ormian, niektóre fakty z ich historii, religii, obyczajowości, oraz rolę, jaką odegrali w Polsce. Starsze pokolenie Polaków, szczególnie z Kresów Wschodnich, pamięta polskich Ormian, którzy nie czuli się mniejszością narodową w Polsce, lecz Polakami ormiańskiego pochodzenia, i byli polskimi patriotami. Pod koniec interesującego artykułu Autor napisał: Ormianie zmartwią się, ze ich przedwojenny lwowski arcybiskup Józef Teodorowicz, wielki reformator i gorliwy polski patriota, nie znalazł miejsca spoczynku na odnowionym Cmentarzu Orląt Lwowskich.

Abp Józef Teodorowicz, Polak ormiańskiego pochodzenia, zapisał się głęboko w historii polskich Ormian i w historii Polski. W 1901 r. mianowany arcybiskupem Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego we Lwowie, współpracował z arcybiskupem obrządku rzymskokatolickiego św. Józefem Bilczewskim. Jako arcypasterz diecezji był jednym z przywódców duchowych Polaków w Małopolsce Wschodniej. Żarliwy polski patriota współudział z arcybiskupem księciem Adamem Stefanem Sapieha, dzieląc z nim troskę o niepodległość Polski. W latach 1919-22 był posłem na Sejm Ustawodawczy, a następnie senatorem Niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej. Powszechnie cieszył się wielkim poważaniem nie tylko wśród polskiej hierarchii kościelnej, ale całego społeczeństwa. Gdy w 1938 r. ten czcigodny katolicki ormiański arcybiskup Lwowa zmarł, uczczono go godnym pogrzebem i uznano za słuszne, by jego doczesne szczątki pochowano na Cmentarzu Orląt we Lwowie. Jego grób był otaczany wielką czcią.

Gdy we Lwowie władze przejęli bolszewicy, przystąpiono do barbarzyńskiego bezczeszczenia Cmentarza Orląt. Przezorni Ormianie, by uniknąć zbezczeszczenia grobu abp. Teodorowicza, dyskretnie zabrali z grobu, jak świętą relikwię, trumnę ze zwłokami swego umiłowanego arcypasterza i złożyli w miejscu bezpiecznym.

Po latach pełnych troski, biskupi katoliccy Polski i Ukrainy dokonali w duchu Ewangelii aktu wzajemnego pojednania i przebaczenia. Cmentarz Orląt został odnowiony i uroczyście poświęcony. Odnowiony został grób abp. Józefa Teodorowicza. Ormianie postanowili z powrotem złożyć w nim trumnę ich umiłowanego arcypasterza. Do tej pory nie mogą tego jednak uczynić, gdyż sprzeciwiają się ukraińscy urzędnicy odpowiedzialni za Cmentarz Orląt. Stąd polskich Ormian ból serdeczny. Do ich bólu dołączają się Polacy, którzy wiedzą, kim był śp. abp Józef Teodorowicz, i pragną, by go czczono jako zasłużonego polskiego patriotę. Czy jest jakaś władza zdolna ten przykry problem rozwiązać?. To problem nie tylko polskich Ormian.

O. Hieronim Warachim OFM Cap

Szanowna Pani Krystyno,
Dzisiaj w Gazecie (Dziennik Polonii w Kanadzie) ukazały się w Listach przekazane przez Panią te informacje.
Są także w internetowej Gazecie - http://www.gazetagazeta.com/artman/publish/article_12005.shtml
Pozdrawiam serdecznie,
Malgorzata P. Bonikowska
Culture Editor & Webeditor
GAZETA Polish daily newspaper
www.gazetagazeta.com